How Indian education system works?

 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?

ಭಾರತದ ವಿದ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೇಶಾದ್ಯಾಂತ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಹವ್ಯಾಸ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು.



ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:

  1. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ
  2. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ
  3. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿವರಿಸೋಣ.

1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧಾರಭೂತ ಹಂತಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ:

1.1. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ (Primary Education)

  • ವಯಸ್ಸು: 6 ರಿಂದ 14 ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ.
  • ಶಾಲೆಗಳ ವಿಧಾನ: ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು (Class 1 to 5).
  • ಉದ್ದೇಶ: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಲು, ವಾಸ್ತವಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ದಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು.
  • ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾದರಿಗಳು: ದೇಶಾದ್ಯಾಂತ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಶೇಷಶಾಲೆಗಳು (ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಪ್ರಾಧಿಷ್ಠಿತ ಪಾಠಕ್ರಮಗಳು).

1.2. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ (Secondary Education)

  • ವಯಸ್ಸು: 14 ರಿಂದ 18 ವಯಸ್ಸಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು.
  • ಶಾಲೆಗಳ ವಿಧಾನ: ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (Class 6 to 12).
  • ನಿರ್ದೇಶನ: ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು: ವಿಜ್ಞಾನ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕಲೆ, ಇತ್ಯಾದಿ.
  • ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು: 10ನೇ ತರಗತಿ (SSC/ICSE/CBSE) ಹಾಗೂ 12ನೇ ತರಗತಿ (Pre-University College / Intermediate).

1.3. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ (Higher Education)

  • ವಯಸ್ಸು: 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿ.
  • ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: ವಿ.ಸಿ. ಕಾಲೇಜುಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವ್ಯವಹಾರ ವಿಭಾಗಗಳು.
  • ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು: NEET (ಮೆಡಿಕಲ್), JEE (ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್), CAT (ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್) ಮೊದಲಾದವುಗಳು.
  • ಉದ್ದೇಶ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೈಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು.

2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ

ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

2.1. ಕೆಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ಸರಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ವಿದ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕತೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.

  • ಕೆಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (CBSE): ದೇಶಾದ್ಯಾಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಮತ್ತು ಪದವೀಧರ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ.
  • ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗಳು (State Education Boards): ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಲೆಗಳ ಅಧೀನವು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿವೆ.
  • NCERT (National Council of Educational Research and Training): ಶಿಕ್ಷಣದ ತತ್ವಜ್ಞಾನ, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿ.
  • NCTE (National Council for Teacher Education): ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

2.2. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು

ಭಾರತದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

  • UGC (University Grants Commission): ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರाधिकಾರ.
  • AICTE (All India Council for Technical Education): ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರाधिकಾರ.

3. ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

3.1. ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೂತನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿಗಳು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

3.2. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮಾನತೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಾಗಬೇಕೆಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. "ಭಾರತಿ ಅಧ್ಯಯನ" ಮತ್ತು "ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು" ಎಂಬ ಕಾನೂನುಗಳು 6 ರಿಂದ 14 ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

3.3. ನೌಕರಿ ಕುರಿತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

ಭದ್ರತೆಯ ಹಕ್ಕು, ನೀತಿ ತಲುಪುವ ಪ್ರಾರಂಭವಿಲ್ಲದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ- ಶಿಕ್ಷಣ , ಹೈ ಟಿಯೂಷನ್, ಉತ್ತಮ ಪಾತ್ರ.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

10 famous tourist places in Karnataka

Image
  ಕರ್ನಾಟಕದ 10 ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕವು ತನ್ನ ಸಮೃದ್ಧ ಇತಿಹಾಸ, ಸುಂದರವಾದ ನೈಸರ್ಗ, ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು: 1. ಹಂಪಿ (Hampi) Hampi ruins ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಶೇಷಗಳಾದ ಹಂಪಿಯು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ರಥಗಳು, ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. 2. ಮೈಸೂರು (Mysore) Mysore Palace ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಅದ್ಭುತ ಕಲಾಕೌಶಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ, ದಸರಾ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. 3. ಗೋಕರ್ಣ (Gokarna) Gokarna beach ಗೋಕರ್ಣವು ತನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ಕಡಲತೀರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕುಮಾರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬೀಚ್, ಪಾರ್ಲೆ ಬೀಚ್ ಮತ್ತು ಓಂ ಬೀಚ್ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. 4. ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು (Belur and Halebidu) Hoysaleswara Temple, Belur ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದ ಅದ್ಭುತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಾದ ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು ತಮ್ಮ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. 5. ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ (Bandipur National Park) Bandipur National Park ಬಂಡೀಪುರವು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ. ಹುಲಿ, ಆನೆ, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಇಲ್...
Read more

How many rivers are there in India? How long are they?

Image
 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನವಿದ್ದು, ಅವು ದೇಶಾದ್ಯಾಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು, ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ನದಿಗಳಿಂದಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಟರ್ ರೈಟ್, ಕೃಷಿ, ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಾಹನ ಸಾಗಣೆ, ತಾವುಗೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ. 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 2. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉದ್ದ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಇವೆ, ಆದರೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವವುಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಮಾತ್ರ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉದ್ದ, ಹರಿವು, ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. 2.1. ಗಂಗಾ ನದಿ (Ganga River) ಉದ್ದ: 2,525 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (ಊಹಾಪೋಹದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ದೀರ್ಘ ಗಂಗಾ) ಹರಿದು ಹೋಗುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಯು.ಪಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ್, ಬಿಹಾರ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ. ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯ ನದಿ. ಕೃಷಿ, ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರ. 2.2. ಯಮುನಾ ನದಿ (Yamuna River) ಉದ್ದ: 1,3...
Read more

Prime Ministers of India from 1947 to 2004

Image
  1947 ರಿಂದ 2024 ರವರೆಗಿನ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಾಗಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 1947 ರಿಂದ 2024 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು  ಅವಧಿ: ಜಾವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವಧಿ: 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 – 27 ಮೇ 1964 ಪಕ್ಷ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಗುಲಜಾರಿ ಲಾಲ್ ನಂದಾ ಅವಧಿ: 27 ಮೇ 1964 – 9 ಜೂನ್ 1964 (ಅಂತರಿಕ ಸಮಯ) ಪಕ್ಷ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವಧಿ: 24 ನವೆಂಬರ್ 1966 – 24 ಮಾರ್ಚ್ 1977 ಪಕ್ಷ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಮೋರಾರಜಿ ದೇವೈ ಅವಧಿ: 24 ಮಾರ್ಚ್ 1977 – 28 ಜೂನ್ 1979 ಪಕ್ಷ: ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (JP) ಗುಲಜಾರಿ ಲಾಲ್ ನಂದಾ ಅವಧಿ: 28 ಜೂನ್ 1979 – 14 ಜುಲೈ 1979 (ಅಂತರಿಕ ಸಮಯ) ಪಕ್ಷ: ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (JP) ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವಧಿ: 14 ಜನವರಿ 1980 – 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1984 ಪಕ್ಷ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿ ಅವಧಿ: 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1984 – 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1989 ಪಕ್ಷ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ವಿಶ್ವನಾಥ ಪ್ರತಾಪ ಸಿಂಗ್ ಅವಧಿ: 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1989 – 10 ನವೆಂಬರ್ 1990 ಪಕ್ಷ...
Read more